Quy định và Tiêu chuẩn Khoan Khảo sát Địa chất 2026

1. Khoan khảo sát địa chất là gì và vì sao cần thực hiện trước khi xây dựng?

Khoan khảo sát địa chất là công tác khoan thăm dò tại hiện trường nhằm thu thập thông tin về cấu tạo địa tầng, đặc điểm các lớp đất đá, mực nước ngầm, chỉ tiêu cơ lý của đất và khả năng chịu tải của nền đất. Từ các hố khoan khảo sát, kỹ sư sẽ lấy mẫu đất, thực hiện thí nghiệm hiện trường, thí nghiệm trong phòng và lập báo cáo khảo sát địa chất phục vụ thiết kế nền móng.

Nói đơn giản, khoan khảo sát địa chất giúp trả lời các câu hỏi rất quan trọng trước khi xây dựng: dưới công trình là đất tốt hay đất yếu, lớp đất chịu lực nằm ở độ sâu bao nhiêu, có nước ngầm hay không, nên dùng móng đơn, móng băng, móng bè hay móng cọc, công trình có nguy cơ lún lệch hay không. Nếu không có dữ liệu khảo sát, thiết kế móng có thể bị thiếu căn cứ, dẫn đến hai rủi ro lớn: hoặc móng thiết kế quá yếu gây mất an toàn, hoặc móng thiết kế quá dư gây lãng phí chi phí xây dựng.

Trên thực tế, nhiều công trình nhà dân, biệt thự, nhà xưởng nhỏ thường bỏ qua bước khảo sát vì muốn tiết kiệm chi phí ban đầu. Tuy nhiên, chi phí khoan khảo sát địa chất thường chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng mức đầu tư, trong khi dữ liệu thu được lại ảnh hưởng trực tiếp đến giải pháp móng, khối lượng bê tông, thép, cọc và biện pháp thi công. Với những khu vực có nền đất yếu, ao hồ san lấp, ruộng trũng, đất bồi tích, đất ven sông hoặc khu công nghiệp có tải trọng lớn, khảo sát địa chất càng cần được thực hiện bài bản.

2. Quy định khoan khảo sát địa chất 2026 chủ đầu tư cần biết

Khi nhắc đến quy định khoan khảo sát địa chất, nhiều người thường chỉ nghĩ đến việc khoan vài hố đất rồi đưa ra báo cáo. Thực tế không đơn giản như vậy. Công tác khảo sát xây dựng cần có nhiệm vụ khảo sát, phương án kỹ thuật khảo sát, quy trình thực hiện, giám sát, thí nghiệm, báo cáo kết quả và phê duyệt hồ sơ.

Theo Nghị định 15/2021/NĐ-CP, nhiệm vụ khảo sát xây dựng cần thể hiện mục đích khảo sát, phạm vi khảo sát, yêu cầu áp dụng tiêu chuẩn/quy chuẩn kỹ thuật, sơ bộ khối lượng công tác khảo sát và thời gian thực hiện. Nhà thầu khảo sát phải lập phương án kỹ thuật phù hợp với nhiệm vụ khảo sát, trong đó có cơ sở lập phương án, khối lượng công việc, phương pháp, thiết bị, phòng thí nghiệm, tiêu chuẩn áp dụng, biện pháp kiểm soát chất lượng, tiến độ, an toàn và bảo vệ môi trường.

Điều này có nghĩa là một hồ sơ khoan khảo sát địa chất đạt yêu cầu không chỉ có bản mô tả địa tầng. Hồ sơ cần thể hiện rõ công trình khảo sát ở đâu, phục vụ loại công trình nào, khoan bao nhiêu hố, vị trí từng hố khoan, chiều sâu thiết kế, phương pháp lấy mẫu, thí nghiệm SPT, thí nghiệm trong phòng, kết quả phân tích và kiến nghị giải pháp nền móng.

Trong quá trình thực hiện, chủ đầu tư hoặc đơn vị giám sát có quyền kiểm tra năng lực thực tế của nhà thầu khảo sát, bao gồm nhân lực, thiết bị hiện trường, phòng thí nghiệm, quy trình lấy mẫu, lưu giữ số liệu, thí nghiệm hiện trường và thí nghiệm trong phòng. Báo cáo kết quả khảo sát xây dựng sau khi hoàn thành cần có căn cứ khảo sát, quy trình phương pháp, đặc điểm khu vực, khối lượng đã thực hiện, kết quả thí nghiệm, đánh giá, kết luận, kiến nghị và phụ lục kèm theo.

Vì vậy, khi thuê đơn vị khoan khảo sát địa chất, chủ đầu tư không nên chỉ hỏi “bao nhiêu tiền một mét khoan”, mà cần kiểm tra cả năng lực, quy trình, thiết bị, phòng thí nghiệm và chất lượng báo cáo bàn giao.

3. Các tiêu chuẩn khoan khảo sát địa chất thường áp dụng hiện nay

Trong công tác khoan khảo sát địa chất công trình, một số tiêu chuẩn kỹ thuật thường được viện dẫn gồm TCVN 9437:2012, TCVN 9363:2012, TCVN 9351:2012, TCVN 2683:2012 và các tiêu chuẩn thí nghiệm đất liên quan. Tùy loại công trình, quy mô, cấp công trình và yêu cầu thiết kế, đơn vị tư vấn sẽ lựa chọn hệ tiêu chuẩn phù hợp.

TCVN 9437:2012 là tiêu chuẩn quan trọng liên quan đến khoan thăm dò địa chất công trình. Tiêu chuẩn này quy định quy trình khoan thăm dò địa chất công trình phục vụ khảo sát thiết kế và thi công, đồng thời có thể áp dụng cho nhiều loại công trình khác nhau nếu có bổ sung kỹ thuật và biện pháp thực hiện phù hợp.

TCVN 9363:2012 được dùng làm cơ sở lập phương án khảo sát địa kỹ thuật phục vụ thiết kế và thi công nền móng nhà cao tầng. Theo thông tin tra cứu từ hệ thống tiêu chuẩn, TCVN 9363:2012 đang được ghi nhận là còn hiệu lực.

TCVN 9351:2012 quy định phương pháp thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn SPT. Đây là thí nghiệm hiện trường thường được thực hiện trong hố khoan để xác định sức kháng xuyên của đất, phục vụ đánh giá đặc trưng địa chất và cung cấp số liệu cho thiết kế nền móng.

Ngoài ra, với công tác lấy mẫu, bao gói, vận chuyển và bảo quản mẫu đất đá, các tiêu chuẩn liên quan đến lấy mẫu và thí nghiệm trong phòng cũng cần được áp dụng đúng. Nếu mẫu đất bị xáo trộn không kiểm soát, bảo quản sai cách hoặc ghi nhãn thiếu thông tin, kết quả thí nghiệm có thể bị sai lệch, kéo theo việc đánh giá nền đất không còn chính xác.

4. Quy trình khoan khảo sát địa chất chuẩn cho công trình

Một quy trình khoan khảo sát địa chất bài bản thường bắt đầu từ việc tiếp nhận thông tin công trình. Đơn vị khảo sát cần biết vị trí xây dựng, loại công trình, số tầng, tải trọng dự kiến, diện tích xây dựng, hiện trạng mặt bằng, yêu cầu thiết kế và các tài liệu liên quan nếu có. Với nhà dân, biệt thự, nhà phố, nhà xưởng hay công trình công nghiệp, phương án khoan sẽ có sự khác nhau về số lượng hố khoan, chiều sâu và khối lượng thí nghiệm.

Sau khi khảo sát sơ bộ, nhà thầu lập phương án kỹ thuật khoan khảo sát địa chất. Phương án này cần thể hiện vị trí hố khoan, chiều sâu dự kiến, phương pháp khoan, thiết bị sử dụng, tần suất lấy mẫu, thí nghiệm SPT, thí nghiệm mẫu trong phòng và thời gian thực hiện. Đây là bước quan trọng để tránh tình trạng khoan thiếu chiều sâu, khoan sai vị trí hoặc không đủ số liệu phục vụ thiết kế.

Khi ra hiện trường, đội khoan tiến hành định vị hố khoan theo phương án đã được thống nhất. Máy khoan, ống chống, dụng cụ lấy mẫu, thiết bị SPT và nhân sự kỹ thuật cần được chuẩn bị đầy đủ. Trong quá trình khoan, kỹ thuật viên ghi chép nhật ký khoan, mô tả lớp đất, độ sâu thay đổi địa tầng, mực nước ngầm, hiện tượng bất thường và các thông số kỹ thuật liên quan.

Tại các độ sâu phù hợp, đơn vị khảo sát tiến hành lấy mẫu đất và thực hiện thí nghiệm xuyên tiêu chuẩn SPT. Mẫu đất sau khi lấy cần được ghi nhãn, bảo quản và vận chuyển về phòng thí nghiệm. Các chỉ tiêu thường được phân tích gồm thành phần hạt, độ ẩm, khối lượng thể tích, giới hạn Atterberg, sức kháng cắt, nén lún và các chỉ tiêu cơ lý khác tùy yêu cầu thiết kế.

Sau khi có kết quả thí nghiệm, kỹ sư địa kỹ thuật tổng hợp số liệu, lập mặt cắt địa chất, đánh giá điều kiện nền đất, phân tích khả năng chịu tải và đưa ra kiến nghị về giải pháp móng. Báo cáo khoan khảo sát địa chất cần trình bày rõ ràng, có bản vẽ vị trí hố khoan, trụ hố khoan, bảng chỉ tiêu cơ lý, kết quả SPT, nhận xét địa tầng và kiến nghị kỹ thuật.

5. Cần khoan bao nhiêu hố và khoan sâu bao nhiêu mét?

Đây là câu hỏi rất phổ biến khi chủ đầu tư tìm kiếm dịch vụ khoan khảo sát địa chất. Thực tế, không có một con số cố định áp dụng cho mọi công trình. Số lượng hố khoan và chiều sâu khoan phụ thuộc vào quy mô công trình, tải trọng, diện tích xây dựng, điều kiện nền đất, mức độ phức tạp địa chất và yêu cầu của đơn vị thiết kế.

Với nhà dân thấp tầng, số hố khoan có thể ít hơn so với nhà cao tầng hoặc nhà xưởng có tải trọng lớn. Với công trình có mặt bằng rộng, địa chất thay đổi phức tạp hoặc khu đất từng san lấp, số lượng hố khoan cần được bố trí đủ để phản ánh đúng điều kiện nền đất trên toàn bộ khu vực. Nếu chỉ khoan một hố ở vị trí thuận tiện nhưng không đại diện cho toàn bộ công trình, báo cáo có thể không phản ánh đúng thực tế.

Chiều sâu khoan cũng cần được xác định theo yêu cầu thiết kế móng. Với công trình dùng móng nông, chiều sâu khảo sát cần đủ để đánh giá vùng ảnh hưởng của tải trọng công trình. Với công trình dùng móng cọc, hố khoan cần đủ sâu để xác định lớp đất chịu lực, chiều dài cọc dự kiến và các lớp đất yếu phía trên. Khoan quá nông có thể không tìm được lớp đất tốt, còn khoan không đúng vị trí có thể dẫn đến sai lệch khi thiết kế móng.

Chủ đầu tư nên tránh lựa chọn phương án khảo sát chỉ dựa trên giá rẻ. Một báo cáo khảo sát thiếu hố khoan, thiếu thí nghiệm hoặc khoan chưa đủ chiều sâu có thể khiến đơn vị thiết kế phải giả định nhiều thông số, làm tăng rủi ro khi thi công.

6. Báo cáo khoan khảo sát địa chất cần có những nội dung gì?

Một báo cáo khoan khảo sát địa chất công trình đạt yêu cầu không chỉ là tập giấy có vài bảng số liệu. Báo cáo cần có đầy đủ căn cứ thực hiện, nhiệm vụ khảo sát, phương án khảo sát, vị trí công trình, điều kiện tự nhiên, địa hình, địa mạo, mô tả địa tầng, mực nước ngầm, kết quả thí nghiệm hiện trường, kết quả thí nghiệm trong phòng và kiến nghị kỹ thuật.

Phần quan trọng nhất của báo cáo là đánh giá điều kiện địa chất công trình. Kỹ sư cần chỉ ra khu đất gồm những lớp đất nào, lớp nào là đất yếu, lớp nào có khả năng chịu lực tốt, độ sâu phân bố ra sao, chỉ tiêu cơ lý từng lớp đất như thế nào. Dựa trên các dữ liệu này, đơn vị thiết kế mới có cơ sở lựa chọn giải pháp móng phù hợp.

Một báo cáo tốt cần có bản vẽ mặt bằng vị trí hố khoan, hình trụ hố khoan, mặt cắt địa chất nếu cần, bảng tổng hợp chỉ tiêu cơ lý, bảng kết quả SPT và phần kết luận rõ ràng. Đối với công trình quan trọng, báo cáo cần nêu thêm các lưu ý về nước ngầm, ổn định hố đào, hiện tượng lún, khả năng xử lý nền và các rủi ro cần kiểm soát khi thi công.

Khi nhận hồ sơ, chủ đầu tư nên kiểm tra xem báo cáo có đầy đủ chữ ký, dấu pháp nhân, thông tin năng lực đơn vị khảo sát và phụ lục thí nghiệm hay không. Hồ sơ càng rõ ràng, quá trình thiết kế, thẩm tra và thi công càng thuận lợi.

7. Những sai lầm thường gặp khi thuê khoan khảo sát địa chất

Sai lầm đầu tiên là chỉ quan tâm đến đơn giá khoan mà bỏ qua chất lượng hồ sơ. Trong thực tế, hai đơn vị có thể cùng báo giá theo mét khoan nhưng chất lượng rất khác nhau. Một bên có kỹ sư địa chất, thiết bị đầy đủ, thí nghiệm rõ ràng và báo cáo chuyên nghiệp; bên còn lại chỉ khoan lấy số liệu sơ sài, thiếu kiểm soát mẫu và báo cáo không đủ căn cứ thiết kế.

Sai lầm thứ hai là khoan quá ít hố để tiết kiệm chi phí. Với những khu đất có diện tích lớn hoặc địa chất thay đổi phức tạp, số liệu từ quá ít hố khoan có thể không đại diện. Điều này đặc biệt nguy hiểm với nhà xưởng, công trình công nghiệp, công trình có tải trọng lớn hoặc khu đất san lấp.

Sai lầm thứ ba là không thực hiện thí nghiệm SPT hoặc thí nghiệm mẫu đất đầy đủ. Nếu chỉ mô tả đất bằng mắt thường mà thiếu số liệu thí nghiệm, báo cáo sẽ không đủ độ tin cậy cho thiết kế móng. Số liệu SPT và chỉ tiêu cơ lý trong phòng là cơ sở quan trọng để kỹ sư tính toán sức chịu tải và độ lún.

Sai lầm thứ tư là dùng lại báo cáo địa chất của công trình bên cạnh. Dù hai khu đất gần nhau, địa tầng vẫn có thể khác biệt, nhất là tại khu vực ven sông, ao hồ lấp, ruộng trũng hoặc khu đô thị mới. Việc dùng số liệu không đúng vị trí có thể gây sai lệch trong thiết kế móng.

Sai lầm cuối cùng là thuê nhà thầu không có năng lực pháp lý và kinh nghiệm thực tế. Theo quy định, tổ chức khảo sát xây dựng cần đáp ứng điều kiện về chủ nhiệm khảo sát, nhân sự chuyên môn, phòng thí nghiệm hoặc liên kết phòng thí nghiệm, máy móc thiết bị phục vụ khảo sát.

8. Khi nào bắt buộc nên khoan khảo sát địa chất?

Về thực tế kỹ thuật, bất kỳ công trình nào có yêu cầu thiết kế móng nghiêm túc đều nên thực hiện khoan khảo sát địa chất. Đặc biệt, chủ đầu tư không nên bỏ qua khảo sát nếu công trình thuộc một trong các trường hợp sau: xây nhà từ 3 tầng trở lên, xây biệt thự có tầng hầm, xây nhà trên nền đất yếu, xây nhà tại khu vực ao hồ san lấp, xây nhà xưởng, xây công trình trong khu công nghiệp, xây công trình có tải trọng máy móc lớn, xây khách sạn, văn phòng, trường học, nhà hàng, kho bãi hoặc công trình cần xin phép/thẩm tra hồ sơ thiết kế.

Với nhà dân, nhiều người cho rằng chỉ cần kinh nghiệm của thợ móng là đủ. Tuy nhiên, kinh nghiệm thi công không thể thay thế số liệu địa chất. Thợ có thể biết khu vực đó “đất yếu” hay “đất tốt” theo cảm quan, nhưng không thể xác định chính xác lớp đất chịu lực, chỉ tiêu cơ lý, mực nước ngầm và độ lún tính toán. Một quyết định sai ở phần móng có thể khiến công trình nứt tường, lún lệch, kẹt cửa, thấm tầng hầm hoặc phải gia cố rất tốn kém.

Đối với nhà xưởng và công trình công nghiệp, khoan khảo sát địa chất càng quan trọng hơn vì nền móng không chỉ chịu tải trọng bản thân công trình mà còn chịu tải máy móc, xe nâng, hàng hóa, hệ khung thép, sàn bê tông và các tác động trong quá trình vận hành. Một báo cáo khảo sát đầy đủ giúp tối ưu phương án móng, giảm rủi ro lún nền và kiểm soát chi phí thi công ngay từ đầu.

9. Chọn nhà thầu khoan khảo sát địa chất như thế nào cho đúng?

Một nhà thầu khoan khảo sát địa chất uy tín cần có kinh nghiệm thực tế, nhân sự chuyên môn, máy móc phù hợp, quy trình lấy mẫu rõ ràng và khả năng lập báo cáo phục vụ thiết kế. Chủ đầu tư nên ưu tiên đơn vị có năng lực khảo sát xây dựng, có phòng thí nghiệm hoặc liên kết phòng thí nghiệm được công nhận, có kỹ sư phụ trách và có hồ sơ bàn giao minh bạch.

Khi làm việc với nhà thầu, bạn nên yêu cầu tư vấn rõ về số lượng hố khoan, chiều sâu khoan, tiêu chuẩn áp dụng, khối lượng thí nghiệm, thời gian thi công, thời gian trả báo cáo và các nội dung có trong hồ sơ cuối cùng. Một đơn vị chuyên nghiệp sẽ không báo giá mập mờ, không tư vấn khoan theo kiểu “càng ít càng rẻ” nếu điều đó không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Ngoài giá, chủ đầu tư nên xem xét khả năng tư vấn trước và sau khảo sát. Nhiều trường hợp sau khi có báo cáo, đơn vị thiết kế cần trao đổi thêm với kỹ sư địa chất về lớp đất, chỉ tiêu tính toán hoặc giải pháp móng. Nếu nhà thầu khảo sát có chuyên môn tốt, quá trình phối hợp sẽ nhanh hơn và hạn chế sai sót trong thiết kế.

ACAO là đơn vị cung cấp dịch vụ khảo sát địa chất, khoan khảo sát địa chất, thí nghiệm và lập báo cáo phục vụ thiết kế nền móng cho nhiều loại công trình. Với định hướng làm việc rõ ràng, hồ sơ minh bạch và chú trọng chất lượng số liệu, ACAO hỗ trợ chủ đầu tư có cơ sở kỹ thuật tin cậy trước khi bước vào giai đoạn thiết kế và thi công.

10. Kết luận: Khoan khảo sát địa chất đúng tiêu chuẩn là cách tiết kiệm chi phí bền vững nhất

Năm 2026, khi yêu cầu về chất lượng công trình ngày càng cao, khoan khảo sát địa chất không nên được xem là chi phí phụ. Đây là khoản đầu tư cần thiết để bảo vệ toàn bộ công trình từ phần nền móng. Một báo cáo khảo sát địa chất đúng tiêu chuẩn giúp chủ đầu tư tránh thiết kế móng theo cảm tính, hạn chế rủi ro lún nứt, tối ưu vật liệu và kiểm soát chi phí thi công.

Điều quan trọng là chủ đầu tư cần lựa chọn nhà thầu khảo sát có năng lực, thực hiện đúng quy trình, áp dụng tiêu chuẩn phù hợp và bàn giao báo cáo có giá trị sử dụng thực tế. Đừng chỉ chọn đơn vị khoan khảo sát địa chất vì giá rẻ. Hãy chọn đơn vị có thể giúp bạn hiểu đúng nền đất, đưa ra số liệu đáng tin cậy và đồng hành với công trình ngay từ bước đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp về khoan khảo sát địa chất

Khoan khảo sát địa chất có bắt buộc không?
Tùy loại công trình và yêu cầu hồ sơ thiết kế, khảo sát địa chất có thể là yêu cầu cần thiết để phục vụ thiết kế nền móng, thẩm tra và quản lý chất lượng. Với công trình nhà cao tầng, nhà xưởng, công trình tải trọng lớn hoặc nền đất yếu, chủ đầu tư nên thực hiện đầy đủ để tránh rủi ro.

Khoan khảo sát địa chất mất bao lâu?
Thời gian phụ thuộc vào số lượng hố khoan, chiều sâu, điều kiện mặt bằng và khối lượng thí nghiệm. Nhà dân nhỏ có thể hoàn thành nhanh hơn, trong khi nhà xưởng hoặc dự án lớn cần nhiều thời gian hơn để khoan, lấy mẫu, thí nghiệm và lập báo cáo.

Khoan khảo sát địa chất bao nhiêu tiền một mét?
Đơn giá phụ thuộc vào vị trí công trình, chiều sâu khoan, số hố khoan, điều kiện di chuyển máy, yêu cầu thí nghiệm và hồ sơ bàn giao. Chủ đầu tư nên yêu cầu báo giá trọn gói kèm phạm vi công việc rõ ràng thay vì chỉ so sánh đơn giá mét khoan.

Báo cáo khảo sát địa chất dùng để làm gì?
Báo cáo được dùng làm cơ sở thiết kế nền móng, lựa chọn giải pháp móng, tính toán sức chịu tải, kiểm soát lún và phục vụ hồ sơ pháp lý/kỹ thuật của công trình khi cần.

Có thể dùng báo cáo địa chất của nhà bên cạnh không?
Không nên. Địa chất có thể thay đổi theo từng vị trí, đặc biệt ở khu vực đất san lấp, ven sông, ao hồ cũ hoặc khu đô thị mới. Dùng báo cáo không đúng vị trí có thể làm sai lệch phương án thiết kế móng.

Liên hệ tư vấn khảo sát địa chất ngay hôm nay

Cam kết của ACAO

Chúng tôi hiểu rằng “Móng có vững, nhà mới bền”. Vì vậy, mỗi dự án đều được Acao thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất, giá thành cạnh tranh và thời gian hoàn thành nhanh chóng.

ACAO – Chuyên gia khảo sát địa chất cho mọi công trình

Liên hệ ngay với ACAO để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá ưu đãi:

📞 Hotline: 0348288333
📧 Email: acaohanoi@gmail.com
🌐 Website: kodentest.vn
📍 Địa chỉ: 82 Phương Trạch – Vĩnh Thanh – Hà Nội

ACAO – LAS-XD 990: Chất Lượng Khẳng Định Bằng Công Nghệ Và Uy Tín.

https://www.youtube.com/@iachatacao1259